فصل 9 – انسان موجودي زنده : ساختمان سلول

بدن جانداران از سلول هاي مختلفي درست شده كه كارهاي متفاوتي انجام مي دهند. بنابراين هر كدام اجزاي گوناگوني دارند كه برخي از آن ها بين همه مشترك بوده و بعضي متفاوتند. تقريباً در همه ي سلول ها با هر شكل و اندازه اي سه قسمت اصلي ديده مي شود.



  1- غشاء :

اطراف همه سلول ها را پرده ي نازكي به نام پوسته سلولي يا غشاء پوشانده است. كار اصلي اين پوسته،‌وارد كردن مولكول هاي لازم به سلول و خارج كردن مواد زايد و دفعي از آن است. مقدار ورود و خروج مواد،‌به مقدار نيازها و فعاليت سلول مربوط است. پوسته ي سلول مانند يك صافي نيست كه مواد را بر اساس اندازه ي آن ها عبور دهد. بلكه اين غشاء توانايي انتخاب دارد و هرچه را كه سلول لازم دارد از محيط مي گيرد.  



  2 – هسته :

مركز فرماندهي سلول كه ويژه گي هاي مختلف آن را كنترل مي كند، هسته است. داخل هسته رشته هايي بنام كروموزوم وجود دارد. درون كرموزوم ها، مولكول هاي DNA قرار دارند. اين مولكول ها كه فرماندهي سلول هستند،تعيين كننده ي ويژگي هاي ارثي سلول بوده و دستور چگونگي انجام فعاليت هاي سلول را صادر مي كنند.  



  3 – سيتوپلاسم :

فضاي درون سلول كه اطراف هسته را فراگرفته سيتوپلاسم نام دارد. در سيتوپلاسم اجزاي مختلفي وجود دارد كه هر كدام كار خاصي انجام مي دهند. بسياري از فعاليت هاي حياتي سلول ( مثل تغذيه و تنفس) در سيتوپلاسم توسط اجزاي آن صورت مي گيرد.

 


  سازمان بندي بدن انسان :

چگونگي كنار هم قرارگرفتن سلول ها براي ساختن بدن را سازمان بندي بدن مي گويند.

 


  بافت :

در يك جاندار پرسلولي ،‌هر سلول به تنهايي نمي تواند همه نيازهاي خود را برطرف كند. بنابراين اگر چه سلول ها به صورت مستقل از هم كارهاي مختلفي دارند. ولي با يكديگر در ارتباط هستند. كوچكترين اجتماع سلول ها كه بطور هماهنگ عمل يا اعمال مشخصي را انجام مي دهند. بافت (سنج) ناميده مي شوند. معمولاً در هر بافت،‌سلول ها بوسيله آب ميان بافتي (مايع بين سلولي) كنار هم قرار مي گيرند. مقار و شكل ظاهري آب ميان بافتي در بافت هاي گوناگون متفاوت است.  



  اندام :

اگر چه در همه جاي بدن بافت ها وجود دارند. ولي بدن مجموعه ي ساده اي از بافت ها نيست. بافت ها در كنار هم اندام (عضو) را بوجود مي آورند. اندام ،‌مجموعه ي بافت هايي است كه با هم درارتباط بوده و براي انجام كار خاصي مكمل هستند. منظور از مكمل بودن اين است كه هر بافت، كار جداگانه اي دارد ولي همه از كنار هم براي زنده ماندن و درست كار كردن اندام ضروري هستند.

 


  دستگاه :

به مجموعه اي از اندام ها كه كارشان با يكديگر هماهنگ و مرتبط است دستگاه گفته مي شود. هر دستگاه يكي از ويژگي هاي حياتي (مثل تغذيه ،نفس ،‌و ...) را به عهده دارد. مثلا ً‌دست وپا اندام هايي هستند كه مربوط به دستگاه حركتي بدن اند. ما به طور هماهنگ و مرتبط با يكديگر حركت مي كنند تا بتوانيم راه برويم. دستگاه حركتي ما شامل، استخوان ها و ماهيچه هاست كه در كنار هم حركت ما را ممكن مي سازد.  



  دستگاههاي اصلي بدن ما عبارتند از :

دستگاه گوارش (تأمين كننده ي غذاي سلول) دستگاه تنفس (تأمين كننده اكسيژن براي سلول ها) دستگاه گردش خون (انتقال مواد در بدن)دستگاه دفع ادرار (دفع مواد زايد) دستگاه حركتي( حفظ استحكام و حركت اندام ها) دستگاه ارتباطي (هماهنگي و تنظيم كار بدن) دستگاه توليد مثل (بقاي نسل)