فصل دهم: غذاوسلامتي
|
غذا و مواد ضروري آن : |
|
ارزش غذايي كه مي خوريم، وابسته به تركيبات شيميايي خاصي است كه در آن وجود دارد. مواد غذايي ضروري براي بدن عبارتند از : كربوهيدرات ها،ليپيدها ،پروتئين ها ،ويتامين ها، مواد معدني و آب ، مقدارو نوع اين مواد چنان مهم است كه در صورت كم يا زياد شدن آنها دچار بيماري مي شويم. برخي از اين تركيبات شيميايي مولكول هاي پيچيده اي هستند كه به همان شكل،براي بدن قابل استفاده نيستند و بايد شكسته و كوچك شوند. اين عمل را دستگاه گوارش انجام ميدهد.
|
1 – كربوهيدرات ها: |
|
بيشتر غذاهاي ما را كربوهيدرات ها يا قندها تشكيل مي دهند كه معمولاً آن ها را با نام قند مي شناسيم. بايد سلول هاي مغزتان بطور مرتب انرژي حاصل از شكستن مولكول هاي گلوكز را بدست آوردند. گلوكز، نوعي كربوهيدرات است كه در خون ما وجود دارد و ساده ترين قندي است كه سلول هاي بدن مي توانند آن را به عنوان سوخت مصرف كنند. |
2 – پروتئين ها |
|
پروتئين ها تقريباً مهم ترين مولكول سازنده ي اجزاي سلول هستند و كارهاي مهمي برعهده دارند. مصرف پروتئين براي رشد بدن لازم است. هر مولكول پروتئين از اجتماع تعداد زيادي مولكول كوچك تر به نام آمينو اسيد ساخته شده است. گوناگوني نوع، تعداد و ترتيب آمينو اسيدها باعث ايجاد پروتئين هاي مختلف مي شود. بدن برخي از آمينو اسيدها را مي تواند بسازد ولي گروهي را كه نمي تواند بسازد بايد به وسيله غذا دريافت كند. اين نوع آمينو اسيدها در تخم مرغ،شير،پنير،گوشت ،نخود،لوبيا و سويا فراوانند.
|
3 – ليپيدها : |
|
ليپيدها ماده ي اصلي ساختمان غشاء سلول هستند. اين مواد زير پوست و اطراف اندام هاي بدن ذخيره مي شوند و به صورت عايق و ضربه گير عمل مي كنند. ليپيدها ،در مقايسه با كربوهيدرات ها، مقدار انرژي بيشتري براي بدن فراهم مي كند. بنابراين براي ذخيره انرژي باصرفه ترند. يعني مقدار كم تر از آن ها انرژي بيشتري ذخيره مي كنند. رژيم غذايي كه مقدار مصرف ليپيد در آن خيلي زياد يا خيلي كم باشد،براي سلامتي انسان مضر است. اگر مقدار مصرف كربوهيدرات ها زياد باشد،در بدن تبديل به ليپيد شده و ذخيره مي شود. گوشت، تخم مرغ ،پنير، كره و دانه هاي روغني مانند آفتاب گردان از منابع مهم ليپيدها هستند. |
4 – ويتامين ها : |
|
ويتامين ها موادي هستند كه به مقدار بسيار كم، براي بدن لازمند و كارهاي مهمي انجام ميدهند. اين مواد باعث تنظيم فعاليت بدن شده،با كمك آن ها استفاده از ساير مواد غذايي كامل و ساده تر مي شود. براي مثال، اگر ويتامين D به بدن نرسد، سلول هاي استخواني نمي توانند از كلسيم استفاده كنند. بدن مي تواند بعضي از ويتامين ها را بسازد. مثلاً در برابر آفتاب، مقداري ويتامين D در پوست ما ساخته مي شود. ويتامين B و K نيز در بدن بعضي از باكتري هاي داخل روده بزرگ ساخته مي شود. |
5 – مواد معدني : |
|
در غذاي انسان بايد حتماً مقداري عناصر مختلف بصورت تركيبات شيميايي گوناگون وجود داشته باشند. زيرا انسان مانند هر جاندار ديگري قادر به ساختن هيچيك از عناصر نيست. غير از كربن،هيدروژن، اكسيژن و نيتروژن كه در ساختمان كربوهيدرات ها، پروتئين ها و ليپيدها، وجود دارند. عناصر ديگر با توجه به ميزان استفاده ي آنها در بدن، بايد به مقدار كافي مصرف شوند. بيش از بيست عنصر وجود دارد كه براي تغذيه ي انسان ضروري محسوب مي شوند. اين عناصر به صورت مواد معدني به بدن مي رسند.
|
6- آب : |
|
بعد از هوا ،آب لازم ترين ماده براي بدن است بيشتر مواد غذايي بايد بصورت محلول در آب به بدن برسند. آب بدن در داخل و اطراف سلول ها وجود دارد و محيط مناسبي براي انجام واكنش هاي شيميايي است. شايد تجربه كرده باشيد كه اگر زبان خود را خشك كرده و مقداري نمك روي آن بريزند، مزه ي آن را حس نخواهيد كرد. آب مواد زايد را از سلول ها دور مي كند. آب ، با جذب گرماي ايجاد شده در بدن و تبديل شدن به بخار از گرم شدن زياد از حد بدن جلوگيري مي كند. يك انسان بالغ بايد غير از آبي كه در غذاهاي مختلف وجود دارد،روزانه حدود 8 ليوان آب بنوشد، بخشي از اين آب براي جبران آبي است كه بدن انسان با عرق كردن، ادرار و مدفوع و انجام واكنش هاي حياتي از دست مي دهد. |
اين وبلاگ به منظور ارائه ي مطالب درسي علوم تجربي دوره راهنمايي شامل : متن كتاب،تصاوير،نمونه سوال،تمرين ،فيلم ،انيميشن و... ايجاد شده است.