غذايي را كه مصرف مي كنيم به منظور استفاده ي سلول هاي بدن است. اما غذا بايد گوارش يابد و هرگز به صورتي كه خورده مي شود، نمي تواند وارد سلول ها شود و فايده اي براي آنها ندارد.



  ساختمان دستگاه گوارش :

هضم (گوارش) :
تغييراتي كه در عمل گوارش در غذاها صورت مي گيرد از هردونوع فيزيكي و شيميايي است . تغييرات فيزيكي به منظور خرد كردن غذا براي افزايش تماس آن با شيره هاي گوارشي صورت مي گيرد. اين كار را نخست دندان ها و سپس ماهيچه هاي ديواره ي لوله گوارش انجام مي دهند.
ايجاد تغييرات شيميايي بر عهده ي موادي است كه آنزيم نام داشته و در شيره هاي گوارشي وجود دارند. هضم غذا از دهان شروع شده و در هر روده ي باريك كامل و تمام مي شود.

 

آنزيم ها موادي هستند كه كار آن ها كمك به انجام واكنش هاي شيميايي در عمل گوارش است. آنزيم ها را سلول هاي موجود در محل هاي معيني از ديواره ي لوله ي گوارش ساخته و ترشح مي كنند. آنزيم ها به همراه مواد ديگر شيره هاي گوارشي قسمت هاي مختلف دستگاه گوارش را تشكيل مي دهند. آنزيم ها سرعت واكنش هاي شيميايي را تغيير مي دهند. هر آنزيم فقط بر ماده ي معيني اثر مي كند و بعد از فعاليت هم دست نخورده باقي مي ماند.
جذب :
چون غذا فقط به صورت محلول مي تواند وارد خون شده و از آن به طرفي سطح داخلي اين قسمت از روده صاف نيست و با برجستگي هاي فراواني كه دارد شبيه پارچه ي مخمل است. اين برجستگي هاي كوچك و انگشت مانند را پرز مي نامند كه روي چين خوردگيهاي روده قرار دارند. پرزها به طرف داخل روده و جايي كه غذا از آن عبور مي كند قرار گرفته اند.

ديواره ي پرزها بسيار نازك است و فقط يك لايه سلول دارد، پس عبور مواد از آن چندان مشكل نيست. سلول هاي ديواره ي پرزها برجستگي هاي كوچكتري به نام ريز پرز دارند. داخل پرز تعدادي رگ وجود دارد كه غذاهاي جذب شده وارد اين رگ ها مي شوند . البته عمل جذب به مقدار بسيار اندكي در دهان، معده و روده بزرگ هم انجام مي شود.

 


  كبد و كنترل مواد غذايي :

موادي كه از روده باريك جذب مي شوند (به جز چربي ها) به كبد مي روند. كبد بايد هر چه را از روده وارد خون مي شود كنترل كند. براي مثال در بدن گلوكز براي سوختن در سلول ها و ايجاد انرژي به خون فرستاده مي شود. اگر مقدار قند موجود در غذا زياد باشد، كبد مقدار اضافي آن را به صورت ماده اي به نام گليكوژن در خود ذخيره مي كند تا در مواقع گرسنگي ،‌نياز بدن را تأمين نمايد. گليكوژن، كربوهيدرات ذخيره اي جانوران است. مقدار قندي كه در جريان خون وجود دارد و به سلول ها مي رسد، هرگز نبايد از حد معيني كم تر يا زيادتر شود. اگر مقدار قند مصرف شده زيادتر از حدي باشد كه كبد آن را به صورت گليكوژن ذخيره كند و آن را به ليپيد تبديل مي كند. ليپدهاي اضافه در نقاط مختلف بدن مثل شكم و پهلوها جمع مي شود.