بخش سوم – زمين زيستگاه ما
فصل 5 – ساختار زمين

انسان همواره به دنبال شناسايي ساختار داخلي كره ي زمين بوده است. ولي شرايط حاكم بر داخل زمين يعني دما و فشار زياد، مانع دسترسي مستقيم به قسمت هاي داخلي زمين شده است. در حال حاضر عميق ترين چاهي كه آدمي توانسته حفر كند عمقي بيشتر از 13 كيلومتر ندارد. بايد به كمك روش هاي غيرمستقيمي مانند مطالعه مواد مذاب خارج شده از آتش فشان ها، دما و تركيب چشمه هاي آب گرم و از همه مهمتر امواج زلزله داخل زمين را شناسايي كرد.
اطلاعات بدست آمده نشان مي دهد كه زمين ساختماني لايه اي دارد. بخش مركزي كره زمين را هسته كه خود شامل دو قسمت داخلي و خارجي است و لايه هاي اطراف هسته را از داخل به خارج به ترتيب گوشته و پوسته مي نامند.
هسته : داغ ترين قسمت داخلي زمين هسته است. مواد هسته به علت فشار زيادي كه بر آن وارد مي شود، بسيار متراكم تر از مواد ساير قسمت هاي داخلي زمين است. شواهد بدست آمده نشان مي دهد كه جنس هسته، بيشتر از آهن و نيكل است كه به دو حالت جامد و مايع در هسته قرار دارند.
قسمت جامد در مركز و قسمت مايع در اطراف آن قرار دارد.به كمك هسته ي آهن – نيكل است كه دانشمندان زمين شناس توانسته اند خاصيت مغناطيسي زمين را توضيح دهند.



  گوشته :

اطراف هسته را قسمتي فرا گرفته است كه به آن گوشته مي گويند. ساختمان گوشته در همه جا يكنواخت نيست، قسمت اعظم آن كه با هسته نزديك است حالت سنگي دارد و قسمت هاي مياني حالت خميري و قسمت هاي بالايي حالتي سنگي و سخت دارند. قسمت خميري شكل گوشته را نرم كره گويند .در نرم كره دما و فشار به صورتي است كه مواد به نقطه ذوب خود نزديك هستند و درصد ناچيزي از مواد سازنده آن به حالت مذاب اند. مواد سازنده ي گوشته بيشتر از سيليسيم، اكسيژن ،‌آهن ،‌منيزيم و كليسيم است.  



  پوسته :

پوسته قشر نسبتاً نازكي در اطراف كره زمين است كه بلندترين كوه هاي زمين و عميق ترين نقاط اقيانوس ها را در بر مي گيرد. ضخامت پوسته (متوسط آن)در قاره ها حدود 20 تا 60 كيلومتر و در اقيانوس ها حدود،‌8 تا 12 كيلومتر است. تركيب و ساختمان پوسته در زير قاره ها و اقيانوس ها با هم متفاوت است . پوسته ي زير قاره ها از دو لايه درست شده است. لايه ي بالايي بيشتر از سيليسيم و آلومينيوم و لايه ي زيرين بيشتر از سليسيم،‌منيزيم و آهن درست شده است.
پوسته در زير اقيانوس ها فقط از يك لايه تشكيل شده است كه جنس آن از همان جنس لايه ي زيرين قاره ها است.

 


  سنگ كوه :

‌پوسته سنگي و سخت زمين را به همراه قسمت سنگي گوشته، سنگ كوه گويند. سنگ كوره روي نرم كوه قرار دارد و مي تواند به آرامي روي آن جابه جا شود. امروزه علت وقوع زلزله و بسياري از پديده هاي زمين شناسايي ديگر را به حركات سنگ كوه مربوط مي داند.